<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3.dtd">
<article article-type="research-article" dtd-version="1.3" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xml:lang="ru"><front><journal-meta><journal-id journal-id-type="publisher-id">scidial</journal-id><journal-title-group><journal-title xml:lang="ru">Научный диалог</journal-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>Nauchnyi dialog</trans-title></trans-title-group></journal-title-group><issn pub-type="ppub">2225-756X</issn><issn pub-type="epub">2227-1295</issn><publisher><publisher-name>Limited Liability Company "Center for Scientific and Educational Projects" (CSEP)</publisher-name></publisher></journal-meta><article-meta><article-id custom-type="elpub" pub-id-type="custom">scidial-284</article-id><article-categories><subj-group subj-group-type="heading"><subject>Research Article</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="ru"><subject>07.00.00 ИСТОРИЧЕСКИЕ НАУКИ И АРХЕОЛОГИЯ</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="en"><subject>HISTORICAL SCIENCES AND ARCHEOLOGY</subject></subj-group></article-categories><title-group><article-title>Морально-нравственный аспект поддержки польской шляхтой русских самозванцев начала XVII века: по источникам польско-литовского происхождения</article-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>Moral Aspect of Support of Russian Impostors of Early 17th Century by Polish Gentry: by Sources of Polish-Lithuanian Origin</trans-title></trans-title-group></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Эйльбарт</surname><given-names>Н. В.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Eylbart</surname><given-names>N. V.</given-names></name></name-alternatives><email xlink:type="simple">ejlbart@mail.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff-1"/></contrib></contrib-group><aff-alternatives id="aff-1"><aff xml:lang="ru"><institution>Российский государственный педагогический университет им. А. И. Герцена</institution><country>Россия</country></aff><aff xml:lang="en"><institution>A. I. Herzen State Pedagogical University of Russia</institution><country>Russian Federation</country></aff></aff-alternatives><pub-date pub-type="collection"><year>2017</year></pub-date><pub-date pub-type="epub"><day>30</day><month>01</month><year>2017</year></pub-date><volume>0</volume><issue>1</issue><fpage>204</fpage><lpage>214</lpage><permissions><copyright-statement>Copyright &amp;#x00A9; Эйльбарт Н.В., 2017</copyright-statement><copyright-year>2017</copyright-year><copyright-holder xml:lang="ru">Эйльбарт Н.В.</copyright-holder><copyright-holder xml:lang="en">Eylbart N.V.</copyright-holder><license xml:lang="ru" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.</license-p></license><license xml:lang="en" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.</license-p></license></permissions><self-uri xlink:href="https://www.nauka-dialog.ru/jour/article/view/284">https://www.nauka-dialog.ru/jour/article/view/284</self-uri><abstract><p>В статье на примере погребальной речи, произнесенной на похоронах участника Смутного времени, польского магната и родственника Марины Мнишек, Андрея Стадницкого, а также некоторых других польских источников рассматривается морально-нравственное отношение в дворянской среде Речи Посполитой к феномену российского самозванства. Установлено, что в польско-литовском государстве в начале XVII века весьма популярной была идея «социального лифта», провозглашаемая античными авторами Платоном и Сенекой, поэтому приход к власти правителя «из низов» общества не являлся, с их точки зрения, неприемлемым и предосудительным. Отмечается, что особенно популярными «наставниками нравственности» польского дворянства были не священные христианские тексты, а «Нравственные письма» Сенеки к Луциллию, согласно которым знатность происхождения - ничто перед мудростью и благородством духа, а следовательно, обладающий такими качествами раб достоин стать правителем. Обнаружено сходство между философскими установками, обозначенными в погребальной речи, и мировоззренческими позициями Дмитрия Самозванца. Автор приходит к выводу, что в рамках морали и этики, господствовавших в то время в Речи Посполитой, поддержка самозванчества не подвергалась особенно интенсивному осуждению.</p></abstract><trans-abstract xml:lang="en"><p>The article considers the moral attitude in the nobility of the Polish-Lithuanian Commonwealth to the Russian phenomenon of imposture by the example of funeral speech at the funeral of Andrey Studnitskiy, member of the Time of Troubles, Polish magnate and relative of Marina Mnishek, and some other Polish sources. It is established that in the Polish-Lithuanian state at the beginning of the 17th century the idea of a “social elevator” was very popular, proclaimed by ancient authors Plato and Seneca, so the coming to power of the ruler from lower classes of society was, from their point of view, unacceptable and reprehensible. Especially popular “teachers of morality” of the Polish nobility were not the sacred Christian texts, but the “Moral letters” of Seneca to Lucilio, according to which the nobility of origin is nothing before the wisdom and generosity of spirit, and therefore, a slave possessing such qualities worthy to become a ruler. The resemblance between philosophical attitudes identified in the funeral speech and ideological positions of Dmitry the Impostor are discovered. The author comes to the conclusion that in the framework of morality and ethics that prevailed at the time in the Polish-Lithuanian Commonwealth, the support of the imposture was not a thing that transcends the accepted norms of morality, therefore, was not considered immoral.</p></trans-abstract><kwd-group xml:lang="ru"><kwd>Смутное время</kwd><kwd>самозванцы</kwd><kwd>Лжедмитрий I</kwd><kwd>Лжедмитрий II</kwd><kwd>польские магнаты</kwd><kwd>философия Сенеки</kwd><kwd>погребальные проповеди</kwd><kwd>Андрей Радавецкий</kwd><kwd>Андрей Стадницкий</kwd></kwd-group><kwd-group xml:lang="en"><kwd>Time of Troubles</kwd><kwd>impostors</kwd><kwd>False Dmitriy I</kwd><kwd>False Dmitriy II</kwd><kwd>Polish magnates</kwd><kwd>philosophy of Seneca</kwd><kwd>funeral sermons</kwd><kwd>Andrey Radavetskiy</kwd><kwd>Andrey Stadnitskiy</kwd></kwd-group></article-meta></front><back><ref-list><title>References</title><ref id="cit1"><label>1</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Буссов К. Хроники Смутного времени / Конрад Буссов, Арсений Елассонский, Элиас Геркман. - Москва : Фонд Сергея Дубова, 1998. - 608 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Буссов К. Хроники Смутного времени / Конрад Буссов, Арсений Елассонский, Элиас Геркман. - Москва : Фонд Сергея Дубова, 1998. - 608 с.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit2"><label>2</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Немоевский Станислав. Записки Станислава Немоевского (1606-1608). Рукопись Жолкевского / сост. А. И. Цепков. - Рязань : Александрия, 2007. - 493 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Немоевский Станислав. Записки Станислава Немоевского (1606-1608). Рукопись Жолкевского / сост. А. И. Цепков. - Рязань : Александрия, 2007. - 493 с.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit3"><label>3</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Сенека. Нравственные письма к Луцилию / Сенека. - Москва : Наука, 1977. - 383 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Сенека. Нравственные письма к Луцилию / Сенека. - Москва : Наука, 1977. - 383 с.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit4"><label>4</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Kobierzycki S. Historia Władysława, królewicza polskiego i szwedzkiego / S. Kobierzycki. - Wrocław : Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2005. - 460 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Kobierzycki S. Historia Władysława, królewicza polskiego i szwedzkiego / S. Kobierzycki. - Wrocław : Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2005. - 460 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit5"><label>5</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Radawiecki A. Prawy szlachcic, w kazaniu na pogrzebie S. Pamięci Jego Mści pana Andrzeja ze Żmigroda Stadnickiego / A. Radawiecki. - Kraków, 1625. - 50 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Radawiecki A. Prawy szlachcic, w kazaniu na pogrzebie S. Pamięci Jego Mści pana Andrzeja ze Żmigroda Stadnickiego / A. Radawiecki. - Kraków, 1625. - 50 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit6"><label>6</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Грималь П. Сенека, или Совесть Империи. - Москва : Молодая гвардия, 2003. - 349 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Грималь П. Сенека, или Совесть Империи. - Москва : Молодая гвардия, 2003. - 349 с.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit7"><label>7</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Костомаров Н. И. Смутное время Московского государства в начале XVII столетия / Н. И. Костомаров. - Москва : Чарли, 1994. - 804 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Костомаров Н. И. Смутное время Московского государства в начале XVII столетия / Н. И. Костомаров. - Москва : Чарли, 1994. - 804 с.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit8"><label>8</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Эйльбарт Н. В. Лжедмитрий II : происхождение и гибель. Свидетельства польских документов Государственного архива Швеции / Н. В. Эйльбарт //Вестник Забайкальского государственного университета. - 2012a. - № 11. - С. 3-10.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Эйльбарт Н. В. Лжедмитрий II : происхождение и гибель. Свидетельства польских документов Государственного архива Швеции / Н. В. Эйльбарт //Вестник Забайкальского государственного университета. - 2012a. - № 11. - С. 3-10.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit9"><label>9</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Эйльбарт Н. В. Лжедмитрий I и политическая элита Речи Посполитой : мифы и факты / Н. В. Эйльбарт // Вестник Забайкальского государственного университета. - 2012б. - № 12. - С. 19-27.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Эйльбарт Н. В. Лжедмитрий I и политическая элита Речи Посполитой : мифы и факты / Н. В. Эйльбарт // Вестник Забайкальского государственного университета. - 2012б. - № 12. - С. 19-27.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit10"><label>10</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Эйльбарт Н. В. Поход Сигизмунда III и королевича Владислава к Москве в письмах ксендза Якуба Задзика (1612-1613 гг.) / Н. В. Эйльбарт // Вестник Забайкальского государственного университета. - 2013а. - № 1. - С. 3-12.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Эйльбарт Н. В. Поход Сигизмунда III и королевича Владислава к Москве в письмах ксендза Якуба Задзика (1612-1613 гг.) / Н. В. Эйльбарт // Вестник Забайкальского государственного университета. - 2013а. - № 1. - С. 3-12.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit11"><label>11</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Эйльбарт Н. В. Смутное время в польских документах Государственного архива Швеции. Комментированный перевод и исторический анализ / Н. В. Эйльбарт. - Новосибирск : Издательство СО РАН, 2013б. - 401 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Эйльбарт Н. В. Смутное время в польских документах Государственного архива Швеции. Комментированный перевод и исторический анализ / Н. В. Эйльбарт. - Новосибирск : Издательство СО РАН, 2013б. - 401 с.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit12"><label>12</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Эйльбарт Н. В. Семья Марины Мнишек : несостоявшиеся правители России / Н. В. Эйльбарт. - Санкт-Петербург : Издательство филологического факультета СПбГУ, 2015. - 232 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Эйльбарт Н. В. Семья Марины Мнишек : несостоявшиеся правители России / Н. В. Эйльбарт. - Санкт-Петербург : Издательство филологического факультета СПбГУ, 2015. - 232 с.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit13"><label>13</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Эйльбарт Н. В. Рукопись «Дневника Мартина Стадницкого» как источник по истории Смутного времени / Н. В. Эйльбарт // Клио. - 2016. - № 11 (119). - С. 59-66.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Эйльбарт Н. В. Рукопись «Дневника Мартина Стадницкого» как источник по истории Смутного времени / Н. В. Эйльбарт // Клио. - 2016. - № 11 (119). - С. 59-66.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit14"><label>14</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Яблоков И. Н. Основы религиоведения / И. Н. Яблоков. - Москва : Космополис, 1994. - 224 c.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Яблоков И. Н. Основы религиоведения / И. Н. Яблоков. - Москва : Космополис, 1994. - 224 c.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit15"><label>15</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Baczewski S. Kazanie pogrzebowe z pierwszej połowy XVII wieku jako spektakl władzy / S. Baczewski // Napis. - 2006. - Seria XII. - S. 275-285.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Baczewski S. Kazanie pogrzebowe z pierwszej połowy XVII wieku jako spektakl władzy / S. Baczewski // Napis. - 2006. - Seria XII. - S. 275-285.</mixed-citation></citation-alternatives></ref></ref-list><fn-group><fn fn-type="conflict"><p>The authors declare that there are no conflicts of interest present.</p></fn></fn-group></back></article>
