<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3.dtd">
<article article-type="research-article" dtd-version="1.3" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xml:lang="ru"><front><journal-meta><journal-id journal-id-type="publisher-id">scidial</journal-id><journal-title-group><journal-title xml:lang="ru">Научный диалог</journal-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>Nauchnyi dialog</trans-title></trans-title-group></journal-title-group><issn pub-type="ppub">2225-756X</issn><issn pub-type="epub">2227-1295</issn><publisher><publisher-name>Limited Liability Company "Center for Scientific and Educational Projects" (CSEP)</publisher-name></publisher></journal-meta><article-meta><article-id pub-id-type="doi">10.24224/2227-1295-2023-12-2-509-522</article-id><article-id custom-type="elpub" pub-id-type="custom">scidial-4421</article-id><article-categories><subj-group subj-group-type="heading"><subject>Research Article</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="ru"><subject>ИСТОРИЧЕСКИЕ НАУКИ</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="en"><subject>HISTORY</subject></subj-group></article-categories><title-group><article-title>Образ Ивана Грозного в европейской пропаганде времен Ливонской войны (на примере поэтических произведений С. Вольфа и Я. Кохановского)</article-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>Image of Ivan Terrible in European Propaganda during Livonian War (Poetic Works of S. Wolf and J. Kokhanovsky)</trans-title></trans-title-group></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0003-0021-073X</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Эйльбарт</surname><given-names>Н. В.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Eylbart</surname><given-names>N. V.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Эйльбарт Наталия Владимировна – доктор исторических наук, профессор кафедры истории России с древнейших времен до начала XIX века РГПУ им. Герцена; научный сотрудник РХГА </p><p>Санкт-Петербург</p><p> </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Nataliya V. Eylbart  – Doctor of History, Professor, Department of Russian History from Ancient Times to the Beginning of the 19th Century, The Herzen State Pedagogical University of Russia; Researcher, Russian Christian Academy for Humanities</p><p>St. Petersburg</p></bio><email xlink:type="simple">ejlbart@mail.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff-1"/></contrib></contrib-group><aff-alternatives id="aff-1"><aff xml:lang="ru"><institution>Российский государственный педагогический университет им. А. И. Герцена; &#13;
Русская христианская гуманитарная академия им. Ф. М. Достоевского</institution><country>Россия</country></aff><aff xml:lang="en"><institution>The Herzen State Pedagogical University of Russia; &#13;
Russian Christian Academy for Humanities named after Fyodor Dostoevsky</institution><country>Russian Federation</country></aff></aff-alternatives><pub-date pub-type="collection"><year>2023</year></pub-date><pub-date pub-type="epub"><day>02</day><month>04</month><year>2023</year></pub-date><volume>12</volume><issue>2</issue><fpage>509</fpage><lpage>522</lpage><permissions><copyright-statement>Copyright &amp;#x00A9; Эйльбарт Н.В., 2023</copyright-statement><copyright-year>2023</copyright-year><copyright-holder xml:lang="ru">Эйльбарт Н.В.</copyright-holder><copyright-holder xml:lang="en">Eylbart N.V.</copyright-holder><license xml:lang="ru" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.</license-p></license><license xml:lang="en" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.</license-p></license></permissions><self-uri xlink:href="https://www.nauka-dialog.ru/jour/article/view/4421">https://www.nauka-dialog.ru/jour/article/view/4421</self-uri><abstract><p>В статье рассматривается образ Ивана Грозного в пропагандистской европейской поэзии времен Ливонской войны. На примере двух поэтических произведений: «Элегической поэмы о походе его величества Стефана Первого, короля польского и великого князя литовского против Ивана Васильевича, великого князя Московского» немецкого автора Самуила Вольфа (1582 год) и «Песни о взятии Полоцка» польского поэта Яна Кохановского (1580 год), — делается вывод о большом интересе европейского читателя к личности московского царя. Анализ этих текстов показывает гротескный образ Ивана Грозного, сформированный под влиянием «политического заказа», исходящего от польского короля Стефана Батория, объединившего вокруг себя наемников практически со всей Европы для похода против Московского государства. Делается вывод о том, что европейская пропаганда сыграла негативную роль, способствовала проигрышу Московского государства в Ливонской войне. Отмечается безразличие самого царя к тому, что публиковалось о нем на Западе, это и послужило причиной того, что Иван Грозный не захотел проводить ответные пропагандистские кампании и ограничился в этой связи оправдательнообличительными письмами к С. Баторию, А. М. Курбскому и некоторым европейским монархам. «Песнь о взятии Полоцка» впервые переведена автором статьи на русский язык и публикуется здесь полностью.</p></abstract><trans-abstract xml:lang="en"><p>The image of Ivan the Terrible in the propagandic European poetry of the Livonian War is considered. On the example of two poetic works “An elegiac poem about the campaign of His Majesty Stephen the First, the King of Poland and the Grand Duke of Lithuania against Ivan Vasilyevich, the Grand Duke of Moscow” by the German author Samuil Wolf (1582) and “The Song of the Capture of Polotsk” by the Polish poet Jan Kokhanovsky (1580) the conclusion is made about the great interest of the European reader in the personality of the Moscow tsar. The analysis of these texts shows the grotesque image of Ivan the Terrible, formed under the influence of the “political order” coming from the Polish King Stefan Batory. It is also concluded that European propaganda played a negative role, contributed to the loss of the Muscovite state in the Livonian War. The indifference of the tsar himself to what was published about him in the West is also noted, this was the reason that Ivan the Terrible did not want to carry out reciprocal propaganda campaigns and limited himself in this regard to exculpatory and accusatory letters to S. Batory, A. M. Kurbsky and some European monarchs. “The Song of the Capture of Polotsk” was first translated into Russian by the author of the article and is published here in full.</p></trans-abstract><kwd-group xml:lang="ru"><kwd>Ливонская война</kwd><kwd>Иван Грозный</kwd><kwd>политическая пропаганда</kwd><kwd>С. Вольф</kwd><kwd>Я. Кохановский</kwd></kwd-group><kwd-group xml:lang="en"><kwd>Livonian war</kwd><kwd>Ivan groznyj</kwd><kwd>political propaganda</kwd><kwd>S. Wolf</kwd><kwd>Ya. Kokhanovsky</kwd></kwd-group><funding-group><funding-statement xml:lang="ru">Исследование выполнено за счет гранта Российского научного фонда № 22-28-01407, https://rscf.ru/project/22-28-01407/</funding-statement><funding-statement xml:lang="en">The study is supported by Russian Science Foundation, project number 22-28-01407, https://rscf.ru/ project/22-28-01407/</funding-statement></funding-group></article-meta></front><back><ref-list><title>References</title><ref id="cit1"><label>1</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Колпакова Г. С. Искусство Византии. Ранний и Средний Периоды / Г. С. Колпакова. — Санкт-Петербург : Азбука-классика, 2010. — С. 125—128. — ISBN 5-352-00485-6.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Eilbart, N. V. (2020). Ivan the Terrible’s candidacy for the throne of the Polish-Lithuanian Com- monwealth in Polish political pamphlets of the first “free election” (1572—1574).Genesis: historical research, 3: 93—103. DOI: 10.25136/2409-868X.2020.3.32474. (In Russ.).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit2"><label>2</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Филюшкин А. И. Завоевание Стефаном Баторием Полоцка в 1579 г. В европейском нарративе / А. И. Филюшкин // Вестник Санкт-Петербургского университета. — 2014. — Серия 2. — Выпуск 1. — С. 5—10.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Eilbart, N. V. (2021). Tsar Ivan the Terrible in the Polish-German propaganda of the Pskov campaign of Stefan Batory (based on the materials of the “Acrostic” by Valentin Neotebel). Bulletin of the Russian Christian Humanitarian Academy, 22 (1): 383—391. (In Russ.).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit3"><label>3</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Флоря Б. Н. Иван Грозный — кандидат польской шляхты / Б. Н. Флоря // Славяноведение. — 2020. — № 4. — С. 3—13. — DOI: 10.31857/S0869544X0010409-2.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Filyushkin, A. I. (2014). The conquest of Polotsk by Stefan Batory in 1579. In the European narrative. Bulletin of St. Petersburg University, 2 (1): 5—10. (In Russ.).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit4"><label>4</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Эйльбарт Н. В. Кандидатура Ивана Грозного на трон Речи Посполитой в польских политических памфлетах времен первой «вольной элекции» (1572—1574) /Н. В. Эйльбарт // Genesis : исторические исследования. — 2020. — № 3. — С. 93— 103. — DOI: 10.25136/2409-868X.2020.3.32474.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Florya, B. N. (2020). Ivan the Terrible — candidate of the Polish gentry. Slavic Studies, 4: 3—13. DOI: 10.31857/S0869544X0010409-2. (In Russ.).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit5"><label>5</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Эйльбарт Н. В. Царь Иван Грозный в польско-немецкой пропаганде времен псковского похода Стефана Батория (по материалам «Акростиха» Валентина Неотебеля) / Н. В. Эйльбарт // Вестник Русской христианской гуманитарной академии. — 2021. — Т. 22. — Выпуск 1. — С. 383—391.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Głombiowska, Z. (2010). Łacińska oda Jana Kochanowskiego o zdobyciu Połocka. Tekst i komentarz. Studia Classica et Neolatina, 9: 119. (In Polish.).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit6"><label>6</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Głombiowska Z. Łacińska oda Jana Kochanowskiego o zdobyciu Połocka. Tekst i komentarz / Z. Głombiowska // Studia Classica et Neolatina. — 2010. — T. 9. — P. 119.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Kincel, R. (1975). Śląski piewca czynów Stefana Batorego. Poglądy. R. 14, 19: 18—20. (In Polish.).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit7"><label>7</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Kincel R. Śląski piewca czynów Stefana Batorego / R. Kincel // Poglądy. R. 14. — 1975. — № 19. — Pp. 18—20.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Kolpakova, G. S. (2010). The Art of Byzantium. Early and Middle Periods. St. Petersburg: ABC Classics. 125—128. ISBN 5-352-00485-6. (In Russ.).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit8"><label>8</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Korolko M. Jana Kochanowskiego żywot i sprawy. Materiały, komentarze, przypuszczenia / M. Korolko. — Warszawa : Wiedza Powszechna, 1985. — P. 219.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Korolko, M. (1985). Jana Kochanowskiego żywot i sprawy. Materiały, komentarze, przypuszczenia. Warszawa: Wiedza Powszechna. 219 p. (In Polish.).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit9"><label>9</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Kowalczyk J. Jan Kochanowski i Jan Zamoyski / J. Kowalczyk // Jan Kochanowski i epoka Renesansu. W 450 rocznicę urodzin poety 1530—1980. — Warszawa : Państwowe Wydawn. Nauk., 1984. — Pp. 262—281.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Kowalczyk, J. (1984). Jan Kochanowski i Jan Zamoyski. In: Jan Kochanowski i epoka Renesansu. W 450 rocznicę urodzin poety 1530—1980. Warszawa: Państwowe Wydawn. Nauk. 262—281. (In Polish.).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit10"><label>10</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Krzywy R. “Chcesz być groźnym, a uciekasz…” : Nad komentarzem do epinikionów moskiewskich Jana Kochanowskiego / R. Krzywy // Pamiętnik Literacki. — 2013. — № 3. — P. 193.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Krzywy, R. (2013). “Chcesz być groźnym, a uciekasz…”: Nad komentarzem do epinikionów moskiewskich Jana Kochanowskiego. Pamiętnik Literacki, 3: 193. (In Polish.).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit11"><label>11</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Niedźwiedź J. Źródła, konteksty i okoliczności powstania Ody o zdobyciu Połocka Jana Kochanowskiego / J. Niedźwiedź // Terminus. — 2016. — T. 18. — № 4. — P. 392.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Niedzielski, K. (1916). Batory i car Iwan w zapasach o Inflanty (1579—1581): karta z dziejów ojczystych. Warszawa: Druk Synów St. Niemiry. 40 p. (In Polish.).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit12"><label>12</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Niedzielski K. Batory i car Iwan w zapasach o Inflanty (1579—1581) : karta z dziejów ojczystych / K. Niedzielski. — Warszawa : Druk Synów St. Niemiry, 1916. — P. 40.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Niedźwiedź, J. (2016). Źródła, konteksty i okoliczności powstania Ody o zdobyciu Połocka Jana Kochanowskiego. Terminus, 18 (4): 392. (In Polish.).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit13"><label>13</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Tondel J. Krąg przyjaciół Samuela Wolfa, rektora szkoły Kalwińskiej w Lewartowie / J. Tondel // Odrodzenie i Reformacja w Polsce. — 1985. — T. XXX. — Pp. 183—190.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Tondel, J. (1985). Krąg przyjaciół Samuela Wolfa, rektora szkoły Kalwińskiej w Lewartowie. Odrodzenie i Reformacja w Polsce, XXX: 183—190. (In Polish.).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit14"><label>14</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Tworek S. Szkolnictwo kalwińskie w Małopolsce i jego związki z innymi ośrodkami w kraju i za granicą w XVI—XVII w. / S. Tworek. — Lublin : [b. i.], 1966. — Pp. 172—173.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Tworek, S. (1966). Szkolnictwo kalwińskie w Małopolsce i jego związki z innymi ośrodkami w kraju i za granicą w XVI—XVII w. Lublin: [b. i.]. Pp. 172—173. (In Polish.).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit15"><label>15</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Tygielski W. Listy, ludzie, władza. Patronat Jana Zamoyskiego w świetle korespondencji / W. Tygielski. — Warszawa : [b. i.], 2007. — 511 p.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Tygielski, W. (2007). Listy, ludzie, władza. Patronat Jana Zamoyskiego w świetle korespondencji. Warszawa: [b. i.]. 511 p. (In Polish.).</mixed-citation></citation-alternatives></ref></ref-list><fn-group><fn fn-type="conflict"><p>The authors declare that there are no conflicts of interest present.</p></fn></fn-group></back></article>
